Τι είναι αυτά τα μεγάλα «κουτιά» στην έξοδο που είναι φτιαγμένα για να τρακάρεις πάνω τους;
Δεν είναι απλά στηθαία, αλλά ειδικά συστήματα που τοποθετούνται μπροστά από άκαμπτα εμπόδια.
Σκοπός τους είναι να κάνουν μια πιθανή σύγκρουση λιγότερο βίαιη για το όχημα και τους επιβάτες.
Και πριν μπουν στον δρόμο, δοκιμάζονται με πραγματικές προσκρούσεις αυτοκινήτων.
Αν κινείσαι σε αυτοκινητόδρομο, τα έχεις δει δεκάδες φορές. Mεγάλες μεταλλικές ή πλαστικές κατασκευές στο «δίχαλο» μιας εξόδου, ακριβώς πριν από ένα στηθαίο, μια τσιμεντένια νησίδα ή άλλο σταθερό εμπόδιο. Δεν βρίσκονται εκεί απλώς για να οριοθετούν τον δρόμο. Είναι συστήματα σχεδιασμένα για την περίπτωση που ένα όχημα φύγει από την πορεία του και κατευθυνθεί πάνω στο σημείο. Και ναι, έχουν μελετηθεί ακριβώς για να δεχτούν τη σύγκρουση.
Αν σκέφτεσαι αυτοκίνητο
- • Στα ελληνικά λέγονται Συστήματα Απορρόφησης Ενέργειας Πρόσκρουσης (ΣΑΕΠ).
- • Τα βλέπουμε συχνά μπροστά από άκαμπτα εμπόδια σε εξόδους και διαχωρισμούς δρόμων.
- • Δεν είναι όλα ίδια ούτε επισκευάζονται όλα με τον ίδιο τρόπο.
- • Η συμπεριφορά τους σε πρόσκρουση δοκιμάζεται σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία.
Δεν είναι απλό στηθαίο. Μπαίνουν εκεί ακριβώς επειδή μπορεί να πέσεις πάνω τους
Η τεχνική, διεθνής ονομασία τους είναι crash cushions ή impact attenuators. Στην ελληνική ορολογία λέγονται Συστήματα Απορρόφησης Ενέργειας Πρόσκρουσης, δηλαδή ΣΑΕΠ. Τοποθετούνται μπροστά από σταθερά εμπόδια που, αν έμεναν εκτεθειμένα, θα μπορούσαν να κάνουν μια εκτροπή οχήματος πολύ πιο επικίνδυνη.
Τέτοιο εμπόδιο μπορεί να είναι η αρχή ενός άκαμπτου στηθαίου, μια τσιμεντένια διαχωριστική νησίδα ή ακόμη και ένα βάθρο γέφυρας. Άρα το «κουτί» δεν είναι το ίδιο το εμπόδιο. Είναι το προστατευτικό σύστημα που μπαίνει μπροστά του, σαν τελευταίο στρώμα άμυνας ανάμεσα στο όχημα και σε κάτι πολύ πιο άκαμπτο. Ο ρόλος του δεν είναι να εμποδίσει ένα όχημα να φτάσει στο εμπόδιο, αλλά να μειώσει όσο γίνεται τη σφοδρότητα της σύγκρουσης όταν η εκτροπή έχει ήδη συμβεί.
Το «κουτί» είναι το προστατευτικό στρώμα πριν από ένα πολύ πιο επικίνδυνο σταθερό εμπόδιο.
«Θυσιάζονται» για να μη σταματήσει το αυτοκίνητο απότομα πάνω στο τσιμέντο
Ένα κινούμενο αυτοκίνητο έχει κινητική ενέργεια και, σε μια σύγκρουση, αυτή πρέπει να διαχειριστεί. Αν χτυπήσει κατευθείαν πάνω σε ένα άκαμπτο εμπόδιο, η ταχύτητά του μπορεί να μειωθεί σε ελάχιστη απόσταση. Το ΣΑΕΠ προσπαθεί να μεγαλώσει αυτή την απόσταση. Συμπιέζεται, παραμορφώνεται ή ενεργοποιεί ειδικά στοιχεία ώστε η επιβράδυνση να γίνει πιο ελεγχόμενα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι μια τέτοια πρόσκρουση γίνεται ακίνδυνη. Στόχος είναι να περιοριστούν οι φορτίσεις που δέχονται το όχημα και οι επιβάτες σε σχέση με ένα απότομο χτύπημα πάνω σε άκαμπτη κατασκευή.
Δεν αντιδρούν όμως όλα το ίδιο όταν το αυτοκίνητο τα χτυπήσει λοξά. Κάποια απ' αυτά τα συστήματα (redirective) μπορούν, υπό τις προβλεπόμενες συνθήκες πρόσκρουσης, να συγκρατήσουν και να επανακατευθύνουν το όχημα. Κάποια άλλα (non-redirective) το συγκρατούν, αλλά δεν έχουν σχεδιαστεί για την ίδια λειτουργία επαναφοράς.
Δεν κάνουν τη σύγκρουση ακίνδυνη· προσπαθούν να κάνουν την επιβράδυνση λιγότερο απότομη.
Το «δίχαλο» είναι ένα από τα χειρότερα σημεία για να φύγεις από την πορεία σου
Στο σημείο όπου ο αυτοκινητόδρομος χωρίζεται και αρχίζει μια έξοδος δημιουργείται συχνά ένα «μυτερό» σημείο ανάμεσα στις δύο κατευθύνσεις. Εκεί μπορεί να ξεκινά ένα μεταλλικό ή τσιμεντένιο στηθαίο, να υπάρχει νησίδα ή άλλο σταθερό στοιχείο πολύ κοντά στην κυκλοφορία.
Συχνά δεν υπάρχει μεγάλο διαθέσιμο μήκος πριν από το εμπόδιο ώστε να τοποθετηθεί διαφορετική, μακρύτερη διάταξη προστασίας. Γι' αυτό τα ΣΑΕΠ είναι ιδιαίτερα χρήσιμα σε εξόδους, διαχωρισμούς λωρίδων και γενικά σε σημεία περιορισμένου χώρου όπου πρέπει να προστατευτεί η «μύτη» ενός άκαμπτου εμποδίου.
Η έξοδος συνδυάζει άκαμπτο εμπόδιο, «μύτη» προς την κυκλοφορία και πολύ περιορισμένο διαθέσιμο χώρο.
Άλλα αλλάζουν σχεδόν ολόκληρα, άλλα επισκευάζονται και πριν μπουν στον δρόμο έχουν τρακάρει πάνω τους κανονικά αυτοκίνητα
Μετά από μια πρόσκρουση δεν υπάρχει ένας κανόνας για όλα. Σε ορισμένα μεγάλο μέρος του συστήματος λειτουργεί αναλώσιμα και απαιτεί αντικατάσταση. Σε άλλα αλλάζουν συγκεκριμένα εξαρτήματα, ενώ υπάρχουν και λύσεις χαμηλής συντήρησης ή αυτοεπαναφοράς, όπου τα βασικά μέρη μπορούν να παραμείνουν αξιοποιήσιμα μετά από έλεγχο και την προβλεπόμενη επισκευή.
Το ενδιαφέρον είναι τι έχει προηγηθεί πριν εγκριθεί ένα τέτοιο σύστημα για χρήση στον δρόμο. Το ευρωπαϊκό πρότυπο EN 1317-3 καθορίζει κλάσεις επίδοσης, κριτήρια αποδοχής και δοκιμές πρόσκρουσης. Οι δοκιμές δεν περιορίζονται σε ένα αυτοκίνητο που πέφτει απλώς μετωπικά. Εξετάζονται διαφορετικές τροχιές και γωνίες, καθώς και διαφορετικές συνθήκες ταχύτητας και μάζας οχήματος. Με απλά λόγια, πριν ένα από αυτά τα «κουτιά» τοποθετηθεί στον δρόμο, η συμπεριφορά του σε πραγματική σύγκρουση έχει ήδη δοκιμαστεί.
Το τι αλλάζει μετά τη σύγκρουση εξαρτάται από τον τύπο του συστήματος, αλλά η συμπεριφορά του έχει δοκιμαστεί πριν εγκριθεί για χρήση.
- • Τα «κουτιά» στις εξόδους είναι ειδικά συστήματα προστασίας και όχι απλά στηθαία.
- • Σκοπός τους είναι να περιορίζουν τη σφοδρότητα μιας πρόσκρουσης πάνω σε άκαμπτο εμπόδιο.
- • Δεν λειτουργούν ούτε επισκευάζονται όλα με τον ίδιο τρόπο.
- • Πριν εγκριθούν για χρήση, δοκιμάζονται σε πραγματικές συνθήκες πρόσκρουσης.