SUV γυρίζει επιτόπου σαν τανκ. Χρήσιμο ή εφετζίδικο; Τι παθαίνουν τα λάστιχα;
Με ανεξάρτητο έλεγχο της κίνησης στους τροχούς, ένα μεγάλο SUV μπορεί να περιστραφεί σχεδόν γύρω από τον εαυτό του.
Το εντυπωσιακό tank turn όμως αναγκάζει τα ελαστικά να «σέρνονται» πάνω στο έδαφος και αυξάνει τη φθορά τους.
Και υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα στο να το κάνεις σε χώμα και στο να επιχειρήσεις το ίδιο πάνω σε άσφαλτο.
Ένα μεγάλο SUV που γυρίζει σχεδόν γύρω από τον εαυτό του, χωρίς την κλασική μανούβρα μπρος-πίσω, μοιάζει περισσότερο με τανκ παρά με αυτοκίνητο. Το λεγόμενο tank turn έγινε γνωστό μέσα από μοντέλα όπως η ηλεκτρική Mercedes G 580 και το Yangwang U8. Η εικόνα είναι εντυπωσιακή, όμως πίσω από αυτή κρύβεται μια αρκετά απαιτητική διαδικασία για τα ελαστικά: οι τροχοί δεν κυλούν απλώς, αλλά αναγκάζονται να ολισθαίνουν πάνω στο έδαφος. Και εδώ βρίσκεται η ουσία: άλλο να το κάνεις σε χαλίκι ή χώμα και άλλο πάνω σε στεγνή άσφαλτο υψηλής πρόσφυσης.
Αν σκέφτεσαι αυτοκίνητο
- • Στο tank turn οι τροχοί της μιας πλευράς μπορούν να κινούνται εμπρός και οι απέναντι προς τα πίσω.
- • Τα ελαστικά δεν κυλούν φυσιολογικά, αλλά ολισθαίνουν και πλαγίως πάνω στο έδαφος.
- • Η ίδια η Mercedes προειδοποιεί για αυξημένη φθορά των ελαστικών κατά τη χρήση του G-Turn.
- • Χώμα, χαλίκι και χιόνι επιτρέπουν ευκολότερη ολίσθηση από τη στεγνή άσφαλτο.
- • Δεν έχουν όλα τα συστήματα τους ίδιους περιορισμούς χρήσης.
Η μία πλευρά πάει μπροστά και η άλλη πίσω
Σε ένα συμβατικό αυτοκίνητο οι τροχοί στρίβουν και το όχημα ακολουθεί μια καμπύλη. Στο tank turn η λογική είναι διαφορετική. Σε συστήματα με ανεξάρτητο έλεγχο της ροπής ανά τροχό, οι τροχοί της μιας πλευράς μπορούν να κινηθούν προς τα εμπρός και οι απέναντι προς τα πίσω. Έτσι δημιουργούνται αντίθετες δυνάμεις στις δύο πλευρές του αυτοκινήτου και το αμάξωμα περιστρέφεται γύρω από ένα σημείο πολύ κοντά στο κέντρο του.
Η ηλεκτρική G-Class είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα. Διαθέτει τέσσερις ανεξάρτητα ελεγχόμενους ηλεκτροκινητήρες και η Mercedes αναφέρει ότι το G-Turn μπορεί να περιστρέψει το όχημα σχεδόν επιτόπου. Παρόμοια λογική χρησιμοποιεί η πλατφόρμα e4 της BYD, όπου τέσσερις ηλεκτροκινητήρες επιτρέπουν ανεξάρτητο έλεγχο των τεσσάρων τροχών.
Το tank turn δεν βασίζεται στο τιμόνι, αλλά στη διαφορετική κατεύθυνση και ροπή που δίνεται στους τροχούς.
Δεν κυλάνε μόνο, «σέρνονται» πάνω στο έδαφος
Το εντυπωσιακό 360° έχει ένα τίμημα. Καθώς το SUV περιστρέφεται, οι τροχοί δεν ακολουθούν τη φυσιολογική τροχιά μιας στροφής. Το πέλμα πρέπει να μεταφέρει δύναμη προς τα εμπρός ή προς τα πίσω, ενώ ταυτόχρονα το αυτοκίνητο το αναγκάζει να κινηθεί και πλαγίως.
Έτσι δημιουργείται έντονο scrub, δηλαδή πλευρική ολίσθηση και «σύρσιμο» του ελαστικού πάνω στην επιφάνεια. Στα skid-steering οχήματα η επαφή ελαστικού-εδάφους περιλαμβάνει ταυτόχρονα διαμήκη ολίσθηση και πλευρική γωνία ολίσθησης, αντί της πιο φυσιολογικής κύλισης μιας συμβατικής στροφής.
Και δεν πρόκειται μόνο για θεωρία. Η Mercedes αναφέρει ρητά στο εγχειρίδιο του G-Turn ότι η λειτουργία καταπονεί έντονα το αυτοκίνητο και μπορεί να προκαλέσει αυξημένη φθορά στα ελαστικά. Μάλιστα προτείνει έλεγχο του οχήματος για πιθανή ζημιά μετά από έντονη χρήση.
Δεν υπάρχει όμως αξιόπιστος κανόνας του τύπου «ένα tank turn αφαιρεί Χ χιλιοστά πέλματος». Η πραγματική φθορά επηρεάζεται από το ελαστικό, την επιφάνεια, τη θερμοκρασία και το πόσο έντονα γίνεται η περιστροφή.
Για να γυρίσει σχεδόν επιτόπου το SUV, το λάστιχο πρέπει να ολισθήσει και πλαγίως. Αυτή ακριβώς η τριβή είναι που αυξάνει τη φθορά.
Γιατί το 360° δεν είναι το ίδιο παντού
Στο χαλίκι, στο χώμα ή στο χιόνι η επιφάνεια υποχωρεί και οι τροχοί μπορούν να γλιστρήσουν ευκολότερα. Στη στεγνή άσφαλτο, αντίθετα, το υψηλό grip αντιστέκεται περισσότερο στην πλαϊνή ολίσθηση του πέλματος.
Γι' αυτό δεν πρέπει να θεωρούμε ότι όλα τα tank turns είναι ίδια. Η Mercedes ορίζει ότι το G-Turn πρέπει να χρησιμοποιείται μόνο σε χαλαρό ή μη ασφαλτοστρωμένο έδαφος, όπως χαλίκι ή χιόνι, και όχι σε δημόσιο δρόμο.
Η Rivian ακολουθεί παρόμοια λογική με το Kick Turn, το οποίο σχεδιάστηκε για στενές στροφές σε χώμα και χαλίκι. Το σύστημα ελέγχει το wheel slip και μπορεί ακόμη και να επιβραδύνει ή να αντιστρέψει την κίνηση των εσωτερικών τροχών.
Από την άλλη, η BYD αναφέρει ότι η πλατφόρμα e4 μπορεί τεχνικά να εκτελέσει 360° tank turn ακόμη και πάνω σε επιφάνειες υψηλής πρόσφυσης, όπως η άσφαλτος.
Άρα άλλο «μπορεί τεχνικά να το κάνει» και άλλο «ο κατασκευαστής σου λέει να το κάνεις εκεί».
Όσο περισσότερη πρόσφυση έχει η επιφάνεια, τόσο δυσκολότερα ολισθαίνει το πέλμα. Πάντα όμως μετράνε οι οδηγίες του συγκεκριμένου κατασκευαστή.
Σε στενό σημείο βοηθά, αλλά δεν είναι για επίδειξη κάθε μέρα
Η πραγματική χρησιμότητα του συστήματος δεν είναι να κάνει το SUV κύκλους σε ένα πάρκινγκ για ένα εντυπωσιακό βίντεο. Σε ένα στενό off-road πέρασμα, σε αδιέξοδο ή σε σημείο όπου ένα μεγάλο SUV θα χρειαζόταν πολλές μανούβρες, η δυνατότητα να μειώσει δραστικά τον χώρο που απαιτείται για να αλλάξει κατεύθυνση μπορεί να είναι πραγματικά χρήσιμη.
Χαρακτηριστικό είναι το σημερινό Kick Turn της Rivian. Αντί να εστιάζει σε ένα συνεχόμενο 360°, χρησιμοποιεί τον ανεξάρτητο έλεγχο των τεσσάρων μοτέρ για να βοηθήσει το όχημα να κλείσει πολύ πιο εύκολα μια δύσκολη off-road στροφή. Η ίδια η Rivian το παρουσιάζει ως βοήθημα για switchbacks και στενά σημεία σε χαλαρό έδαφος.
Άρα το tank turn δεν είναι απλώς ένα κόλπο. Η τεχνολογία που το κάνει δυνατό έχει ουσιαστική αξία όταν χρησιμοποιείται εκεί όπου χρειάζεται. Οι συνεχόμενες όμως περιστροφές μόνο για επίδειξη σημαίνουν περιττό scrub στα ελαστικά και επιπλέον καταπόνηση του αυτοκινήτου.
Χρήσιμο σε πραγματικά στενό off-road σημείο. Πολύ λιγότερο λογικό ως καθημερινό «παιχνίδι» για να βλέπεις το SUV να κάνει κύκλους.
- • Το tank turn βασίζεται στον ανεξάρτητο έλεγχο της κίνησης των τροχών.
- • Τα λάστιχα ολισθαίνουν και πλαγίως, άρα η φθορά αυξάνεται.
- • Η στεγνή άσφαλτος έχει πολύ μεγαλύτερη πρόσφυση από χώμα ή χαλίκι.
- • Οι οδηγίες χρήσης διαφέρουν ανάλογα με το σύστημα και τον κατασκευαστή.