Ο συνοδηγός βγάζει χέρι, κεφάλι ή σώμα έξω: Ποιος πληρώνει;
Ο ΚΟΚ απαγορεύει την επικίνδυνη μεταφορά επιβατών.
Ο οδηγός μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπος με πρόστιμο και αφαίρεση διπλώματος.
Σε περίπτωση ατυχήματος, η ευθύνη και η αποζημίωση εξετάζονται ξεχωριστά.
Όταν ο συνοδηγός βγάζει το χέρι από το παράθυρο για να χαιρετήσει, προεξέχει με το κεφάλι ή σηκώνεται από τη θέση του για να βγει από την ηλιοροφή, πολλοί θεωρούν ότι πρόκειται απλώς για μια απερίσκεπτη κίνηση. Ο Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας, όμως, προβλέπει ότι η μεταφορά επιβατών δεν πρέπει να γίνεται με τρόπο που προκαλεί κίνδυνο. Το ερώτημα είναι ποιος ευθύνεται αν η συμπεριφορά αυτή οδηγήσει σε έλεγχο ή ατύχημα. Η απάντηση εξαρτάται από το τι ακριβώς συνέβη, ποια υποχρέωση παραβιάστηκε και αν προκλήθηκε ζημιά.
Αν σκέφτεσαι αυτοκίνητο
- • ΚΟΚ: Το άρθρο 37 απαγορεύει την επικίνδυνη μεταφορά επιβατών.
- • Οδηγός: Η παράβαση του άρθρου 37 που αφορά την επικίνδυνη μεταφορά κατατάσσεται στην κατηγορία Ε1-Β: πρόστιμο 30 ευρώ και αφαίρεση διπλώματος για 10 ημέρες.
- • Ατύχημα: Η συνυπαιτιότητα και η ασφαλιστική αποζημίωση εξετάζονται ξεχωριστά από την κλήση.
- • Ενστάσεις: Η γενική προθεσμία είναι τρεις ημέρες από την επίδοση της βεβαίωσης, σύμφωνα με τη διαδικασία του ΚΟΚ.
Μπορεί ο συνοδηγός να βγάζει χέρι, κεφάλι ή σώμα από το αυτοκίνητο;
Το άρθρο 37 του νέου ΚΟΚ (Ν. 5209/2025) απαγορεύει τη μεταφορά επιβατών με τρόπο που προκαλεί κίνδυνο στους ίδιους, στον οδηγό, στο όχημα ή σε τρίτους. Δεν κατονομάζει ξεχωριστά κάθε πιθανή κίνηση, επομένως δεν σημαίνει ότι κάθε στιγμιαία προεξοχή ενός χεριού αντιμετωπίζεται αυτομάτως ως αυτοτελής παράβαση.
Διαφορετική είναι η περίπτωση κατά την οποία ο επιβάτης βγάζει μεγάλο μέρος του σώματός του έξω από το όχημα, εκθέτοντας τον εαυτό του ή άλλους σε κίνδυνο. Η αξιολόγηση εξαρτάται από τις πραγματικές συνθήκες και την εφαρμοστέα διάταξη. Η ίδια λογική ισχύει όταν κάποιος σηκώνεται από τη θέση του ή προεξέχει από την ηλιοροφή ενώ το αυτοκίνητο κινείται.
Δεν αρκεί να περιγράψουμε την κίνηση. Σημασία έχει αν η μεταφορά δημιουργεί κίνδυνο και ποια παράβαση τεκμηριώνεται.
Το κάνει ο συνοδηγός: Γιατί μπορεί να τιμωρηθεί ο οδηγός;
Ο οδηγός δεν απαλλάσσεται από την ευθύνη του επειδή την επικίνδυνη κίνηση την κάνει ο συνοδηγός. Το άρθρο 37 τον υποχρεώνει να μεριμνά για την ασφάλεια των συνεπιβατών του και να ελέγχει αν φορούν ζώνη ασφαλείας.
Για την επικίνδυνη μεταφορά που εμπίπτει στο άρθρο 37, οι παραβάσεις του οδηγού κατατάσσονται στην κατηγορία Ε1-Β, η οποία προβλέπει πρόστιμο 30 ευρώ και αφαίρεση άδειας οδήγησης για 10 ημέρες. Αν συντρέχει διαφορετική παράβαση, όπως μη χρήση ζώνης ή μη τήρηση των κανόνων για τη μεταφορά παιδιού, εφαρμόζεται η αντίστοιχη διάταξη και κύρωση. Δεν υπάρχει ένα ενιαίο πρόστιμο για κάθε περίπτωση «χέρι έξω».
Το ποιος κάνει την κίνηση δεν αρκεί από μόνο του για να προσδιοριστεί η κύρωση. Χρειάζεται να διαπιστωθεί ποια ακριβώς παράβαση έχει γίνει.
Ο συνοδηγός τραυματίζεται ή προκαλεί ζημιά: Ποιος αποζημιώνει ποιον;
Η κλήση της Τροχαίας και η αποζημίωση είναι δύο διαφορετικά ζητήματα. Σε περίπτωση ατυχήματος εξετάζονται οι συνθήκες, η αιτία του τραυματισμού ή της ζημιάς, η ευθύνη κάθε εμπλεκομένου και οι όροι της ασφαλιστικής κάλυψης. Αν ο επιβάτης συνέβαλε με τη συμπεριφορά του στον τραυματισμό του, μπορεί να εξεταστεί ζήτημα συνυπαιτιότητας και επίδρασης στο ύψος της αποζημίωσης.
Ενδεικτικό είναι το ιταλικό δικαστικό παράδειγμα της απόφασης 4789/2021 της Corte di Cassazione, που αφορούσε επιβάτη ο οποίος είχε βγει από το παράθυρο κατά τη διάρκεια μανούβρας στάθμευσης και τραυματίστηκε από το ηλεκτρικό παράθυρο. Η υπόθεση αναδεικνύει τη σημασία της σωστής συμπεριφοράς του συνοδηγού και των άλλων επιβατών, αλλά δεν αποτελεί κανόνα που εφαρμόζεται αυτομάτως στην Ελλάδα.
Το πρόστιμο δεν καθορίζει από μόνο του ποιος δικαιούται αποζημίωση. Αυτή κρίνεται με βάση τα πραγματικά περιστατικά και το εφαρμοστέο δίκαιο.
Ο συνεπιβάτης δεν συμμορφώνεται: Τι κάνεις και πώς αντιδράς σε μια κλήση;
Αν ο συνοδηγός επιμένει να βγάζει το σώμα του έξω, μείωσε την ταχύτητα όπου χρειάζεται και σταμάτησε σε ασφαλές και νόμιμο σημείο. Ζήτησέ του να καθίσει κανονικά και να φορέσει τη ζώνη του πριν συνεχίσεις. Αν πρόκειται για παιδί, η ασφαλής συγκράτησή του είναι ευθύνη που δεν μπορείς να αγνοήσεις.
Αν βεβαιωθεί παράβαση, έλεγξε ποια διάταξη αναγράφεται στην κλήση και ποια κύρωση προβλέπει. Ο ΚΟΚ δίνει δικαίωμα υποβολής ενστάσεων μέσα σε τρεις ημέρες από την επίδοση, στην αρμόδια αρχή που αναφέρεται στη βεβαίωση. Αν θεωρείς ότι η παράβαση καταγράφηκε λανθασμένα, εξήγησε συγκεκριμένα τους λόγους και προσκόμισε τα σχετικά στοιχεία. Μην αφήσεις την προθεσμία να περάσει χωρίς να εξετάσεις τις επιλογές σου.
Σταματάς με ασφάλεια, δεν συνεχίζεις με επικίνδυνη συμπεριφορά μέσα στο αυτοκίνητο και ελέγχεις αμέσως την κλήση και την προθεσμία ενστάσεων.
- • Βεβαιώσου ότι οι επιβάτες κάθονται σωστά και φορούν ζώνη ασφαλείας.
- • Αν κάποιος προεξέχει επικίνδυνα από το όχημα, σταμάτησε σε ασφαλές σημείο.
- • Αν βεβαιωθεί παράβαση, έλεγξε τη διάταξη και την κύρωση που αναγράφονται στην κλήση.
- • Αν διαφωνείς, εξέτασε τη δυνατότητα υποβολής ενστάσεων μέσα στη νόμιμη προθεσμία.