Το τιμόνι στρίβει χιλιάδες φορές. Γιατί δεν μπερδεύονται τα καλώδια;

Ακριβώς πίσω από το τιμόνι υπάρχει μια σχετικά επίπεδη, κυκλική κασέτα. Μέσα της δεν βρίσκονται κοινά στρογγυλά καλώδια που περιστρέφονται μαζί με το στεφάνι. Υπάρχει μία επίπεδη και εύκαμπτη καλωδιοταινία, η οποία έχει αρκετό μήκος ώστε να ακολουθεί την κίνηση του τιμονιού. Η μία πλευρά του συστήματος συνδέεται με το περιστρεφόμενο μέρος του τιμονιού και η άλλη με τη σταθερή καλωδίωση της κολόνας. Έτσι δημιουργείται μια συνεχής ηλεκτρική σύνδεση ανάμεσα σε δύο μέρη, παρότι το ένα κινείται και το άλλο παραμένει ακίνητο.

Η λογική του είναι απλή, ακόμη κι αν η κατασκευή του είναι πιο σύνθετη. Αντί να έχουμε ένα καλώδιο το οποίο αναγκάζεται να στρίβει συνεχώς γύρω από τον εαυτό του, έχουμε μια ταινία η οποία κινείται ελεγχόμενα μέσα στην κασέτα. Αυτό είναι και το πρώτο σημείο που λύνει την απορία. Τα καλώδια του αερόσακου δεν «ακολουθούν» το τιμόνι σαν ένα καλώδιο φορτιστή που το στρίβεις ξανά και ξανά στο χέρι σου.

Ο πιο εύκολος τρόπος να το φανταστείς είναι σαν μια μεζούρα που μαζεύει και ξεμαζεύει την ταινία της. Δεν λειτουργεί ακριβώς με τον ίδιο μηχανισμό, αλλά η εικόνα βοηθά να καταλάβεις τι συμβαίνει. Όταν στρίβεις το τιμόνι προς τη μία κατεύθυνση, η καλωδιοταινία τυλίγεται περισσότερο μέσα στην κασέτα. Όταν επιστρέφεις ή στρίβεις προς την αντίθετη κατεύθυνση, ξετυλίγεται. Δεν δημιουργεί κόμπους και δεν χρειάζεται να περιστρέφεται ένα κοινό καλώδιο γύρω από τον άξονά του.

Υπάρχει όμως μια σημαντική λεπτομέρεια. Το σύστημα δεν έχει άπειρη διαδρομή. Το σπιράλ είναι τοποθετημένο σε μια προκαθορισμένη κεντρική θέση όταν οι τροχοί και το τιμόνι βρίσκονται σωστά ευθυγραμμισμένα. Από εκεί έχει αρκετή διαθέσιμη διαδρομή προς τα δεξιά και προς τα αριστερά ώστε να καλύπτει όλες τις φυσιολογικές στροφές του τιμονιού μέχρι τα μηχανικά του τέρματα.

Σε τεχνικές εφαρμογές που περιγράφουν κατασκευαστές, το διαθέσιμο εύρος είναι περίπου 2,5 στροφές προς κάθε πλευρά από την κεντρική θέση. Αυτό δεν αποτελεί έναν απόλυτο αριθμό για κάθε αυτοκίνητο, δείχνει όμως ξεκάθαρα τη βασική αρχή πως το σπιράλ έχει συγκεκριμένο μήκος και συγκεκριμένα όρια.

Άρα το «τιμόνι στρίβει χιλιάδες φορές» σημαίνει χιλιάδες επαναλαμβανόμενες κινήσεις μέσα στο κανονικό του εύρος. Δεν σημαίνει ότι μπορείς να το γυρίζεις συνεχώς προς τη μία πλευρά σαν έλικα. Εδώ κρύβεται ένας από τους λόγους που το συγκεκριμένο εξάρτημα χρειάζεται σωστή τοποθέτηση όταν λυθεί το τιμόνι.

Το σπιράλ δεν υπάρχει μόνο για να δουλεύουν τα κουμπιά της έντασης στο τιμόνι. Η σημαντικότερη σύνδεση που περνά από εκεί είναι αυτή του αερόσακου του οδηγού. Ο αερόσακος βρίσκεται πάνω στο περιστρεφόμενο τιμόνι, ενώ η ηλεκτρονική μονάδα που ελέγχει το σύστημα ασφαλείας βρίσκεται στο σταθερό μέρος του αυτοκινήτου. Η ηλεκτρική επικοινωνία πρέπει λοιπόν να παραμένει διαθέσιμη ανεξάρτητα από το αν το τιμόνι είναι ίσιο ή τέρμα στριμμένο.

Από το ίδιο συγκρότημα περνούν συνήθως και η σύνδεση της κόρνας και των χειριστηρίων του τιμονιού. Σε ένα σύγχρονο αυτοκίνητο αυτά μπορεί να περιλαμβάνουν έλεγχο ηχοσυστήματος, τηλέφωνο, φωνητικές εντολές και cruise control. Ανάλογα με το μοντέλο μπορεί να υπάρχουν ακόμη περισσότερες λειτουργίες, όπως paddles αλλαγής σχέσεων, θέρμανση τιμονιού ή πρόσθετα χειριστήρια συστημάτων υποβοήθησης. Σε ορισμένες κατασκευές, στο ίδιο συγκρότημα ή πολύ κοντά του βρίσκεται επίσης ο αισθητήρας γωνίας τιμονιού. Αυτός πληροφορεί τα ηλεκτρονικά συστήματα του αυτοκινήτου για το πόσο και προς ποια κατεύθυνση έχει στρίψει ο οδηγός το τιμόνι, πληροφορία που χρησιμοποιείται από συστήματα όπως το ESP.

Γι' αυτό και μια βλάβη μπορεί να εμφανιστεί με συμπτώματα που αρχικά μοιάζουν εντελώς άσχετα μεταξύ τους, κάποια από τα οποία θα τα δούμε στην επόμενη παράγραφο.

Όταν ένα σπιράλ τιμονιού φθαρεί ή υποστεί ζημιά και τότε τα συμπτώματα συνήθως εμφανίζονται πάνω στο ίδιο το τιμόνι. Ένα από τα χαρακτηριστικότερα είναι να ανάψει η ένδειξη του αερόσακου ή SRS στον πίνακα οργάνων. Αυτό δεν σημαίνει αυτόματα ότι έχει χαλάσει ο ίδιος ο αερόσακος. Μπορεί να έχει χαθεί ή να έχει γίνει προβληματική η ηλεκτρική σύνδεσή του μέσω του σπιράλ. Παράλληλα μπορεί να σταματήσει να λειτουργεί η κόρνα ή κάποια από τα πλήκτρα του τιμονιού. Σε ορισμένες περιπτώσεις τα χειριστήρια μπορεί να λειτουργούν όταν το τιμόνι βρίσκεται σε μία θέση και να διακόπτουν όταν το στρίψεις λίγο περισσότερο. Μπορεί επίσης να ακουστεί τρίξιμο, κλικ ή άλλος ασυνήθιστος ήχος από την περιοχή πίσω από το τιμόνι, αν και ένας τέτοιος ήχος από μόνος του δεν αρκεί για να αποδείξει ότι ευθύνεται το σπιράλ.

Υπάρχει όμως και ένας ακόμα τρόπος για να προκληθεί ζημιά. Το λάθος κεντράρισμα μετά από επισκευή. Αν για κάποια εργασία αφαιρεθεί το τιμόνι ή γίνει επέμβαση στην κολόνα και το σπιράλ τοποθετηθεί εκτός της σωστής κεντρικής του θέσης, μπορεί να φαίνεται ότι όλα έχουν συναρμολογηθεί κανονικά. Όταν όμως ο οδηγός στρίψει αρκετά προς τη μία πλευρά, η καλωδιοταινία μπορεί να εξαντλήσει τη διαθέσιμη διαδρομή της πριν το τιμόνι φτάσει στο δικό του μηχανικό τέρμα. Τότε η ταινία μπορεί να τραβηχτεί υπερβολικά και να υποστεί ζημιά. Γι' αυτό οι οδηγίες επισκευής προβλέπουν κεντράρισμα του σπιράλ πριν από την τελική τοποθέτηση του τιμονιού.

Αυτό εξηγεί και ένα σενάριο που διαφορετικά μοιάζει περίεργο. Να μπεις σε συνεργείο με κανονικά λειτουργικά χειριστήρια και λίγο μετά από εργασία στο τιμόνι να εμφανιστεί λαμπάκι αερόσακου ή να σταματήσει ξαφνικά να λειτουργεί η κόρνα.

Αν συμβεί κάτι τέτοιο, ειδικά όταν εμφανίζεται ένδειξη SRS, δεν είναι ένα απλό θέμα άνεσης επειδή χάθηκαν τα κουμπιά της μουσικής. Το σύστημα του αερόσακου είναι σύστημα ασφαλείας και χρειάζεται διάγνωση της πραγματικής αιτίας της βλάβης.