Πόδια στο ταμπλό; Δες τι μπορεί να γίνει σε 30 χλστ. του δευτερολέπτου
Ο αερόσακος μπορεί να είναι πλήρως φουσκωμένος μέσα σε μόλις 30 χιλιοστά του δευτερολέπτου.
Με τα πόδια στο ταμπλό, αντί να προστατεύσει τον συνοδηγό μπορεί να στείλει τα γόνατα με δύναμη προς το κεφάλι και τον κορμό.
Crash test στα 64 χλμ./ώρα δείχνει τι συμβαίνει, ενώ ο ΚΟΚ βάζει στον οδηγό υποχρέωση ασφαλούς μεταφοράς των επιβατών.
Το βλέπεις συχνά σε ταξίδια. Ο συνοδηγός γέρνει το κάθισμα, βγάζει τα παπούτσια και ακουμπά τα πόδια πάνω στο ταμπλό. Μοιάζει με μια απλή, πιο ξεκούραστη στάση. Σε περίπτωση σύγκρουσης όμως, τα πόδια βρίσκονται ακριβώς μπροστά από το σημείο όπου ανοίγει ο αερόσακος του συνοδηγού. Και όλα εξελίσσονται πολύ γρηγορότερα απ' όσο μπορεί να αντιδράσει ένας άνθρωπος. Τα συστήματα παθητικής ασφάλειας μπορούν να αναγνωρίσουν μέσα σε ελάχιστα χιλιοστά του δευτερολέπτου μια σοβαρή σύγκρουση, ενώ περίπου 30 χιλιοστά αρκούν ώστε ο αερόσακος να έχει φουσκώσει πλήρως. Με μία φράση. Ο χρόνος αντίδρασης του ανθρώπου είναι πρακτικά μηδενικός!
Αν σκέφτεσαι αυτοκίνητο
- • Ο αερόσακος μπορεί να είναι πλήρως φουσκωμένος μέσα σε περίπου 30 χιλιοστά του δευτερολέπτου.
- • Σε δοκιμή πρόσκρουσης του ADAC στα 64 χλμ./ώρα, τα πόδια στο ταμπλό εκτόξευσαν τα γόνατα προς τον κορμό και το κεφάλι.
- • Ο ADAC αναφέρει ταχύτητα ανάπτυξης του αερόσακου έως και περίπου 400 χλμ./ώρα.
- • Ο ΚΟΚ δεν γράφει ειδικά «απαγορεύονται τα πόδια στο ταμπλό», απαγορεύει όμως τη μεταφορά επιβάτη με τρόπο που προκαλεί κίνδυνο.
- • Ζώνη, κάθισμα και αερόσακος προστατεύουν σωστά όταν ο επιβάτης βρίσκεται στη θέση για την οποία έχουν σχεδιαστεί.
Τόσο γρήγορα βρίσκεται ο αερόσακος μπροστά σου
Ο αερόσακος είναι ένα από τα βασικά συστήματα παθητικής ασφάλειας του αυτοκινήτου. Σε μια ισχυρή σύγκρουση φουσκώνει αυτόματα, δημιουργώντας ένα προστατευτικό «μαξιλάρι» ανάμεσα στον επιβάτη και τα σκληρά σημεία της καμπίνας. Το εντυπωσιακό είναι το πόσο γρήγορα πρέπει να το κάνει. Τα 30 χιλιοστά του δευτερολέπτου είναι μόλις 0,03 δευτερόλεπτα, χρόνος τόσο μικρός ώστε δεν προλαβαίνεις ούτε να καταλάβεις τι συμβαίνει, πόσο μάλλον να κατεβάσεις τα πόδια σου από το ταμπλό όταν αντιληφθείς ότι έρχεται σύγκρουση.
Εταιρείες που αναπτύσσουν συστήματα παθητικής ασφάλειας αναφέρουν ότι οι αισθητήρες του αυτοκινήτου παρακολουθούν συνεχώς τις επιταχύνσεις και άλλες παραμέτρους της κίνησης. Σε μια πρόσκρουση, ο εγκέφαλος του συστήματος μπορεί μέσα σε περίπου 10 χιλιοστά του δευτερολέπτου να αποφασίσει αν απαιτείται ενεργοποίηση του αερόσακου. Αν κριθεί ότι χρειάζεται, το σύστημα ενεργοποιείται και ο αερόσακος μπορεί να είναι πλήρως φουσκωμένος μέσα σε περίπου 30 χιλιοστά του δευτερολέπτου.
Αυτός ακριβώς είναι και ο λόγος που δεν υπάρχει το περιθώριο για τη σκέψη «αν γίνει κάτι, θα κατεβάσω τα πόδια». Όταν το σώμα αρχίσει να κινείται προς τα εμπρός λόγω της πρόσκρουσης, το σύστημα ασφαλείας έχει ήδη μπει σε λειτουργία.
Αν τα πόδια βρίσκονται πάνω στο ταμπλό τη στιγμή της σύγκρουσης, δεν υπάρχει χρόνος να αλλάξεις στάση πριν ανοίξει ο αερόσακος.
Ο αερόσακος στέλνει τα γόνατα προς τον κορμό και το κεφάλι
Ο αερόσακος είναι σχεδιασμένος για να προστατεύει έναν άνθρωπο που κάθεται κανονικά στο κάθισμα, με την πλάτη στην πλάτη του καθίσματος, τη ζώνη σωστά δεμένη και τα πόδια χαμηλά. Δεν είναι ένα μαλακό «μαξιλάρι» που ανοίγει αργά μπροστά στον επιβάτη.
Ο ADAC επισημαίνει ότι ο αερόσακος μπορεί να αναπτυχθεί με ταχύτητα έως περίπου 400 χλμ./ώρα. Όταν τα πόδια είναι ακουμπισμένα πάνω στο ταμπλό, βρίσκονται μέσα στη διαδρομή ανάπτυξής του. Έτσι μπορούν να εκτοξευτούν προς τον κορμό, ενώ το σώμα του επιβάτη εξακολουθεί να κινείται λόγω της σύγκρουσης.
Το αποτέλεσμα είναι μια ιδιαίτερα αφύσικη κίνηση. Τα γόνατα κατευθύνονται προς το πρόσωπο και τον θώρακα και το σώμα μπορεί να «διπλώσει». Ο ADAC προειδοποιεί για κίνδυνο σοβαρών τραυματισμών στο κεφάλι, στα πόδια και στη λεκάνη. Δεν φταίει ο αερόσακος ως σύστημα ασφαλείας. Το πρόβλημα είναι ότι καλείται να λειτουργήσει ενώ ο επιβάτης βρίσκεται σε θέση εντελώς διαφορετική από εκείνη για την οποία σχεδιάστηκε.
Και η αμερικανική NHTSA (Εθνική Υπηρεσία Οδικής Ασφάλειας των ΗΠΑ) υπογραμμίζει ότι ο αερόσακος αποτελεί συμπληρωματικό σύστημα προστασίας και λειτουργεί σε συνδυασμό με τη ζώνη ασφαλείας και τη σωστή θέση του επιβάτη.
Ο ίδιος αερόσακος που προστατεύει έναν σωστά καθήμενο συνοδηγό μπορεί, με τα πόδια πάνω στο ταμπλό, να δημιουργήσει μια εξαιρετικά επικίνδυνη συνθήκη για τον ίδιο.
Τι συνέβη στα 64 χλμ./ώρα
Επειδή τα λόγια πολλές φορές είναι φτωχά, ας δούμε τι «λέει» η πράξη. Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα έρχεται από δοκιμή πρόσκρουσης της έρευνας ατυχημάτων του ADAC. Στο συγκεκριμένο crash test, το κάθισμα του συνοδηγού είχε πάρει πιο χαλαρή θέση και τα πόδια του dummy (κούκλα που έχει το ρόλο ανθρώπου στις δοκιμές) είχαν τοποθετηθεί πάνω στο ταμπλό. Η πρόσκρουση έγινε με 64 χλμ./ώρα.
Με την ενεργοποίηση του αερόσακου, τα πόδια δεν έμειναν στη θέση τους. Ωθήθηκαν βίαια προς το πάνω μέρος του σώματος, με τα γόνατα να κινούνται προς το κεφάλι. Ο ADAC περιγράφει τον συνοδηγό να «διπλώνει», ενώ η σύγκρουση του κεφαλιού με τα γόνατα δημιουργεί κίνδυνο πολύ σοβαρών κακώσεων. Παράλληλα, μπορεί να προκληθούν σοβαρά κατάγματα στα κάτω άκρα και στη λεκάνη.
Αξίζει να σταθούμε και στην ταχύτητα της δοκιμής. Τα 64 χλμ./ώρα δεν είναι κάποια εξωπραγματική ταχύτητα αυτοκινητοδρόμου. Είναι μια ταχύτητα που μπορεί να συναντήσεις καθημερινά. Αυτό δείχνει γιατί μια στάση που μοιάζει ακίνδυνη όσο το αυτοκίνητο κινείται ομαλά μπορεί να γίνει εξαιρετικά επικίνδυνη μέσα σε μια στιγμή.
Το ίδιο πρόβλημα δεν αφορά μόνο τα πόδια στο ταμπλό. Πολύ ξαπλωμένη πλάτη καθίσματος ή λάθος τοποθετημένη ζώνη αλλάζουν επίσης τον τρόπο με τον οποίο το σώμα συγκρατείται σε ένα ατύχημα. Ο στόχος είναι το σώμα να βρίσκεται στη θέση στην οποία «περιμένουν» να το βρουν η ζώνη, ο προεντατήρας και οι αερόσακοι.
Δεν χρειάζεται ακραία ταχύτητα για να δημιουργηθεί ο κίνδυνος. Το crash test στα 64 χλμ./ώρα δείχνει πόσο βίαια μπορεί να εξελιχθεί η κατάσταση.
Πόδια κάτω, πλάτη στο κάθισμα και η ζώνη σωστά
Η σωστή θέση δεν είναι περίπλοκη. Ο συνοδηγός κάθεται κανονικά στο κάθισμα, με την πλάτη του να στηρίζεται στην πλάτη του καθίσματος, τη ζώνη περασμένη σωστά πάνω από το σώμα και τα πόδια στο δάπεδο. Με αυτόν τον τρόπο, η ζώνη και ο αερόσακος μπορούν να λειτουργήσουν όπως έχουν σχεδιαστεί. Από τους διεθνείς οργανισμούς οδικής ασφάλειας γίνεται σαφές πως οι αερόσακοι δεν αντικαθιστούν τις ζώνες αλλά λειτουργούν μαζί τους, ενώ η σωστή θέση μειώνει και τον κίνδυνο τραυματισμού από την ίδια την ανάπτυξη του αερόσακου.
Τι λέει όμως ο ΚΟΚ για τα πόδια στο ταμπλό; Δεν υπάρχει ειδική διάταξη που να γράφει ότι «απαγορεύονται τα πόδια στο ταμπλό». Υπάρχει όμως μια ευρύτερη και σαφής υποχρέωση. Το άρθρο 37 του ν. 5209/2025 προβλέπει ότι απαγορεύεται η μεταφορά επιβατών με τρόπο που προκαλεί κίνδυνο για τους ίδιους τους επιβάτες, τον οδηγό ή άλλους. Παράλληλα, ο οδηγός οφείλει να μεριμνά για την ασφάλεια των συνεπιβατών του και ειδικότερα να ελέγχει τη χρήση της ζώνης ασφαλείας.
Από κει και πέρα, αν σε έλεγχο της Τροχαίας, εφαρμοστεί η γενική διάταξη της παρ. 1 του άρθρου 37, η παράβαση για τον οδηγό κατατάσσεται στην κατηγορία Ε1-Β. Η κατηγορία αυτή προβλέπει 30 ευρώ πρόστιμο και αφαίρεση της άδειας οδήγησης για 10 ημέρες.
Το σημαντικότερο, πάντως, δεν είναι το πρόστιμο. Είναι ότι η λάθος θέση μπορεί να ακυρώσει στην πράξη μεγάλο μέρος της προστασίας που προσφέρουν συστήματα πάνω στα οποία έχουν δαπανηθεί δεκαετίες εξέλιξης και βρίσκονται εκεί για να μας προστατεύσουν και όχι να μας προκαλέσουν κακό!
Ο ΚΟΚ δεν ονοματίζει ως παράβαση τα «πόδια στο ταμπλό», αλλά απαιτεί ασφαλή μεταφορά των επιβατών. Ως εκ τούτου η σωστή θέση είναι ξεκάθαρη. Πόδια κάτω, πλάτη σωστά στο κάθισμα και ζώνη δεμένη.