Οι γυναίκες κινδυνεύουν περισσότερο στα τροχαία. Δες γιατί.

Ανατρέχοντας στα επίσημα δεδομένα του αμερικανικού οργανισμού NHTSA και στις έρευνες του Πανεπιστημίου της Βιρτζίνια, αναδεικνύεται ένα ξεκάθαρο παράδοξο μεταξύ συχνότητας εμπλοκής και πραγματικής τρωτότητας. Αν και οι άνδρες ευθύνονται για το συντριπτικό 72% των θανατηφόρων ατυχημάτων στις ΗΠΑ, μια γυναίκα που φοράει κανονικά τη ζώνη ασφαλείας της αντιμετωπίζει έως και 73% μεγαλύτερη πιθανότητα σοβαρού τραυματισμού και 17% υψηλότερο κίνδυνο θανάτου στην ίδια ακριβώς σύγκρουση. Στις μετωπικές επαφές και στις ανατροπές, ο κίνδυνος μέτριου ή σοβαρού τραυματισμού εκτοξεύεται κατά 46% και 55% αντίστοιχα. Παρότι τα σύγχρονα αυτοκίνητα διαθέτουν άκαμπτους κλωβούς που έχουν μειώσει συνολικά το ποσοστό θνησιμότητας, οι γυναίκες εξακολουθούν να μετρούν από 62% έως 128% υψηλότερο ποσοστό καταγμάτων σε αστραγάλους, κνήμες, γόνατα και λεκάνη. Η γεωμετρία αυτή οφείλεται στο γεγονός ότι, λόγω ύψους, οι γυναίκες αναγκάζονται συχνά να κάθονται πιο κοντά στο τιμόνι και το ταμπλό, αυξάνοντας τον κίνδυνο επαφής με τα πεντάλ και την κολόνα, με αποτέλεσμα να καταγράφουν και υψηλότερα ποσοστά εγκλωβισμού στα συντρίμμια (15,8% έναντι 9,4% των ανδρών). Ως απάντηση, ο οργανισμός εντάσσει πλέον επίσημα το νέο, προηγμένο γυναικείο ανδρείκελο THOR-05F με 174 κανάλια δεδομένων, αντικαθιστώντας τα παρωχημένα ομοιώματα της δεκαετίας του '80.

Ιδιαίτερα αποκαλυπτικό είναι το ερευνητικό έργο του τμήματος ατυχημάτων της γερμανικής λέσχης ADAC, η οποία πραγματοποίησε δοκιμές σε καταπέλτη συγκρίνοντας πέντε διαφορετικά ανδρείκελα, συμπεριλαμβανομένου του μέσου άνδρα THOR 50th, της μικρόσωμης γυναίκας THOR 5th και ενός ομοιώματος ηλικιωμένης γυναίκας Elderly ATD. Τα συμπεράσματα έδειξαν ότι οι συμβατικοί προεντατήρες, οι περιοριστές φορτίου και οι αερόσακοι μίας βαθμίδας είναι άριστα καλιμπραρισμένοι για έναν άνδρα 1,75 μέτρων και 77 κιλών, αλλά αποδεικνύονται υπερβολικά επιθετικοί για το γυναικείο σώμα, ασκώντας ασφυκτική πίεση σε θώρακα και κοιλιά. Όταν οι Γερμανοί μηχανικοί ενεργοποίησαν προσαρμοζόμενα συστήματα (adaptive systems) που μεταβάλλουν την πίεση συγκράτησης ανάλογα με τη μάζα και την απόσταση, η επιτάχυνση στο κεφάλι του γυναικείου ανδρείκελου περιορίστηκε κατά 60%, ενώ στο ομοίωμα της 70χρονης γυναίκας η επιβάρυνση μειώθηκε κατά πάνω από 50%, επιβεβαιώνοντας την ευαλωτότητα του οστικού συστήματος. Παράλληλα, δοκιμές της λέσχης για τις εγκύους κατέρριψαν τον μύθο των aftermarket ανταπτόρων ζώνης, τονίζοντας ότι η κλασική ζώνη τριών σημείων, τοποθετημένη χαμηλά στη λεκάνη, παραμένει ο μόνος ασφαλής δρόμος.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η κριτική γύρω από τα πρωτόκολλα του Euro NCAP επικεντρώθηκε στη χρήση των ανδρείκελων. Στη βασική μετωπική δοκιμή με παραμορφώσιμο εμπόδιο, οι εμπρός θέσεις φιλοξενούσαν αποκλειστικά ανδρικά ομοιώματα, ενώ το γυναικείο ανδρείκελο Hybrid III 5th -ουσιαστικά μια σμίκρυνση του ανδρικού προτύπου στα 1,50 μέτρα και 49 κιλά, που εκπροσωπέι μόλις το 5% των πιο μικρόσωμων γυναικών- χρησιμοποιούνταν περιορισμένα. Ακόμη εντονότερο είναι το πρόβλημα στις πλευρικές συγκρούσεις με το ανδρικό WorldSID 50th και κυρίως στις δοκιμές αυχενικού τραυματισμού (Whiplash) με το ανδρικό BioRID II. Επειδή τα καθίσματα και τα προσκέφαλα εξελίσσονται με βάση την ανδρική μάζα, λειτουργούν με μεγαλύτερη σκληρότητα για το ελαφρύτερο γυναικείο σώμα, εκτοξεύοντας στο διπλάσιο ή τριπλάσιο τον κίνδυνο τραυματισμού στον αυχένα. Σήμερα, πέρα από την εξέλιξη του προηγμένου σουηδικού γυναικείου ανδρείκελου SET 50F της καθηγήτριας Astrid Linder (με ύψος 1,62μ. και βάρος 62kg), ο Euro NCAP ενσωματώνει στα πρωτόκολλα του 2026 εικονικές προσομοιώσεις Virtual Testing με ψηφιακά μοντέλα σωμάτων και πριμοδοτεί τα συστήματα In-Cabin Monitoring για αυτόματη προσαρμογή των αερόσακων στα μέτρα του οδηγού.

Πέρα από τα ίδια τα χαρακτηριστικά του σώματος, σημαντικό ρόλο παίζουν και οι επιλογές στην αγορά. Σύμφωνα με αναλύσεις του αμερικανικού IIHS, οι γυναίκες οδηγούν συχνότερα μικρότερα και ελαφρύτερα αυτοκίνητα πόλης, τα οποία μειονεκτούν σε σύγκρουση με τα θηριώδη SUV. Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο οριακή στις αναπτυσσόμενες αγορές του Latin NCAP, όπου για χρόνια τα crash test γίνονταν αποκλειστικά με ανδρικά ομοιώματα. Όπως επισημαίνει ο οργανισμός, πολλά οικονομικά μοντέλα πόλης που απευθύνονται σε μεγάλο βαθμό στο γυναικείο κοινό στερούνται βασικής δομικής ακαμψίας και προεντατήρων, με συνέπεια η υποχώρηση της καμπίνας να προκαλεί σοβαρούς τραυματισμούς στα κάτω άκρα. Από την πλευρά των κατασκευαστών, στελέχη όπως η επικεφαλής δοκιμών της Mercedes-Benz, Hanna Paul, υποστηρίζουν ότι στα σύγχρονα μοντέλα της μάρκας η ψαλίδα στη θνησιμότητα έχει κλείσει και ότι τα υψηλά ποσοστά των παλαιότερων ερευνών αφορούν παλαιότερες δεκαετίες. Παρ' όλα αυτά, η ίδια η αυτοκινητοβιομηχανία αναγνωρίζει ότι στους ελαφρύτερους τραυματισμούς, στα πόδια και στον αυχένα, οι διαφορές παραμένουν, ανοίγοντας τον δρόμο για οχήματα ασφαλέστερα για όλους.