Καθίσματα-«ταφόπλακες»: Γιατί χάσαμε τα ξεχωριστά προσκέφαλα;

Η έμπνευση είναι προφανής. Τα αγωνιστικά καθίσματα, όπως αυτά που γνωρίζουμε από τη Recaro και τη Sparco, έχουν συνδέσει τη μονοκόμματη, ψηλή πλάτη με τη σπορ οδήγηση. Στις αγωνιστικές εφαρμογές η σχεδίαση εξυπηρετεί συγκεκριμένες ανάγκες, όπως την πλευρική συγκράτηση του σώματος και, όπου προβλέπεται, τη διέλευση των ειδικών ζωνών ασφαλείας.

Στα καθημερινά επιβατικά αυτοκίνητα, όμως, οι απαιτήσεις είναι διαφορετικές. Δεν χρειάζεσαι αγωνιστικό κάθισμα για να πας στη δουλειά ή στο σούπερ μάρκετ. Κι όμως, η αισθητική του πέρασε σε κάθε είδους αυτοκίνητο, από μικρά πόλης μέχρι οικογενειακά SUV.

Μόνο που υπάρχει και η άλλη πλευρά. Ένα κάθισμα με ενσωματωμένο προσκέφαλο μπορεί να απαιτεί λιγότερα εξαρτήματα σε σχέση με ένα αντίστοιχο που διαθέτει ξεχωριστό, ρυθμιζόμενο προσκέφαλο. Λιγότεροι οδηγοί στήριξης, μηχανισμοί ασφάλισης και διαδικασίες συναρμολόγησης μπορούν να μεταφραστούν σε χαμηλότερο κόστος παραγωγής.

Φυσικά, ένα πραγματικά εξελιγμένο σπορ κάθισμα μπορεί να είναι πολύ ακριβότερο από ένα συμβατικό. Δεν είναι όλα τα μονοκόμματα καθίσματα φθηνές κατασκευές. Όμως η κατάργηση της ρύθμισης του προσκέφαλου μπορεί να προσφέρει οικονομία, την ίδια στιγμή που η εξωτερική εμφάνιση του καθίσματος προβάλλεται ως σπορ χαρακτηριστικό.

Και εδώ βρίσκεται το παράδοξο: κάτι που μπορεί να μειώνει το κόστος κατασκευής παρουσιάζεται ταυτόχρονα ως σχεδιαστική αναβάθμιση.

Υπάρχει πάντως ένα σοβαρό επιχείρημα υπέρ των σταθερών προσκέφαλων και αφορά την ασφάλεια.

Σε μια σύγκρουση από πίσω, το προσκέφαλο έχει καθοριστικό ρόλο στον περιορισμό της απότομης κίνησης του κεφαλιού σε σχέση με τον κορμό και, κατά συνέπεια, του κινδύνου τραυματισμού του αυχένα.

Για να λειτουργήσει σωστά ένα ρυθμιζόμενο προσκέφαλο, πρέπει να βρίσκεται στο κατάλληλο ύψος και όσο γίνεται πιο κοντά στο πίσω μέρος του κεφαλιού. Πόσοι οδηγοί όμως ασχολούνται πραγματικά με αυτή τη ρύθμιση; Και πόσοι τη διορθώνουν κάθε φορά που αλλάζει ο συνοδηγός;

Με ένα σταθερό προσκέφαλο, αυτή η πιθανότητα λανθασμένης ρύθμισης εξαφανίζεται. Εφόσον έχει σχεδιαστεί σωστά, μπορεί να προσφέρει καλή προστασία χωρίς να χρειάζεται κάποια ενέργεια από τον επιβάτη.

Αυτό δεν σημαίνει ότι τα σταθερά προσκέφαλα είναι πάντοτε ασφαλέστερα. Το Euro NCAP αξιολογεί τόσο τη γεωμετρία του προσκέφαλου όσο και τη συμπεριφορά ολόκληρου του καθίσματος σε προσομοιώσεις οπίσθιας σύγκρουσης. Ένα σωστά ρυθμισμένο συμβατικό κάθισμα μπορεί επίσης να πετύχει εξαιρετικά αποτελέσματα.

Άλλωστε, υπάρχει και το ζήτημα της διαφορετικής σωματοδομής. Μια συγκεκριμένη σταθερή θέση δεν ταιριάζει απαραίτητα εξίσου καλά σε έναν πολύ ψηλό και σε έναν πολύ κοντό επιβάτη.

Ας αφήσουμε τώρα την κατασκευή και τις δοκιμές ασφαλείας και ας καθίσουμε για λίγο στο πίσω κάθισμα.

Εκεί η εικόνα αλλάζει. Δύο ψηλές πλάτες με ενσωματωμένα προσκέφαλα μπορούν να δημιουργήσουν την αίσθηση ενός μεγάλου τοίχου μπροστά στους πίσω επιβάτες. Αν μάλιστα είναι φαρδιές και ογκώδεις, περιορίζουν σημαντικά τη θέα προς το εμπρός μέρος του αυτοκινήτου.

Το πρόβλημα γίνεται πιο αισθητό σε μικρά αυτοκίνητα και SUV με περιορισμένες γυάλινες επιφάνειες. Η μόδα των ψηλών γραμμών των παραθύρων, των μικρότερων πίσω πλευρικών τζαμιών και των σκουρόχρωμων ουρανών μπορεί ήδη να δημιουργεί μια πιο κλειστή ατμόσφαιρα.

Βάλε μπροστά και δύο καθίσματα που ανεβαίνουν σχεδόν μέχρι την οροφή και η αίσθηση ευρυχωρίας μειώνεται ακόμη περισσότερο.

Δεν είναι μόνο αισθητικό το ζήτημα. Για κάποιον που ζαλίζεται εύκολα στο αυτοκίνητο, η δυνατότητα να κοιτάζει προς τον δρόμο και τον ορίζοντα μπορεί να βοηθήσει. Όταν η θέα μπροστά εμποδίζεται από τα καθίσματα, αυτή η δυνατότητα περιορίζεται.

Δεν σημαίνει βέβαια ότι κάθε κάθισμα με ενσωματωμένο προσκέφαλο προκαλεί κλειστοφοβία ή ναυτία. Η διαφορά εξαρτάται από το σχήμα και το πλάτος του καθίσματος, το μέγεθος της καμπίνας και τη σχεδίαση των παραθύρων.

Το ερώτημα όμως παραμένει: πόσο σπορ χρειάζεται να δείχνει ένα οικογενειακό αυτοκίνητο, αν αυτό περιορίζει την άνεση και την ορατότητα των πίσω επιβατών;

Υπάρχει και ένα ακόμη μειονέκτημα που δεν φαίνεται απαραίτητα στην έκθεση της αντιπροσωπείας. Το ανακαλύπτεις όταν χρειαστεί να μεταφέρεις κάτι μεγάλο.

Σε ορισμένα αυτοκίνητα, τα εμπρός καθίσματα μπορούν να αναδιπλωθούν προς τα εμπρός ή να ξαπλώσουν αρκετά προς τα πίσω, ώστε να δημιουργηθεί ένας μεγαλύτερος χώρος για τη μεταφορά αντικειμένων.

Όταν το προσκέφαλο είναι αφαιρούμενο, μπορείς, όπου το επιτρέπει η κατασκευή, να το βγάλεις προσωρινά και να αξιοποιήσεις καλύτερα αυτή τη δυνατότητα. Η πλάτη δεν βρίσκει τόσο εύκολα στο ταμπλό, στο τιμόνι ή στα πίσω καθίσματα.

Με ένα ψηλό, σταθερό προσκέφαλο αυτή η επιλογή δεν υπάρχει. Η συνολική σχεδίαση του καθίσματος καθορίζει μέχρι πού μπορεί να κινηθεί η πλάτη και πόσο χώρο μπορείς να εκμεταλλευτείς.

Φυσικά, δεν μετατρέπεται κάθε αυτοκίνητο σε μικρό βαν επειδή αφαιρείς το προσκέφαλο. Πολλά εμπρός καθίσματα δεν έχουν καν δυνατότητα πλήρους αναδίπλωσης, ενώ η μεταφορά μεγάλων αντικειμένων πρέπει πάντα να γίνεται με ασφαλή τρόπο.

Όταν όμως έχεις ένα μικρό αυτοκίνητο και χρειάζεται να μεταφέρεις μια βιβλιοθήκη, ένα μακρύ κουτί ή κάποιο έπιπλο από το IKEA, ακόμη και λίγα εκατοστά επιπλέον ευελιξίας μπορεί να κάνουν τη διαφορά.

Και για τον οδηγό που χρησιμοποιεί το αυτοκίνητό του καθημερινά, αυτή η πρακτικότητα ίσως αξίζει περισσότερο από την εμφάνιση ενός αγωνιστικού καθίσματος.