Η ιστορία της VFTS στη Λιθουανία αποτελεί μια ξεχωριστή σελίδα στο παγκόσμιο motorsport. Αναδεικνύει το πώς αναπτύχθηκε ο μηχανοκίνητος αθλητισμός σε ένα περιβάλλον χωρίς ιδιωτική πρωτοβουλία, χορηγούς ή εμπορικό κέρδος.
Ένα σπάνιο Lada 2105 VFTS με αυθεντικό αγωνιστικό βιογραφικό πωλείται στο eBay.
Το μοντέλο του κεντρικού σχεδιασμού ως εναλλακτική της Δύσης.
Ο άνθρωπος πίσω από το project ήταν ο Stasys Brundza.
Τι κάνανε στο λαϊκό σεντάν για να γίνει καθαρόαιμο αγωνιστικό;
Το μοντέλο της αγγελίας ξεκίνησε τη ζωή του το 1981 ως πολιτικό όχημα.
Ένα σπάνιο Lada 2105 VFTS με αυθεντικό αγωνιστικό βιογραφικό πωλείται στο eBay
Όταν σκεφτόμαστε τα κλασικά αυτοκίνητα ράλι της χρυσής εποχής του Group B, το μυαλό μας πηγαίνει αυτόματα σε κατασκευαστές-κολοσσούς της Δύσης, όπως η Lancia, ή η Audi. Όμως, μια νέα αγγελία στο eBay της Γερμανίας έρχεται να ρίξει φως σε μια εντελώς διαφορετική, αλλά εξαιρετικά ενδιαφέρουσα πλευρά του motorsport. Ένα σπάνιο, αυθεντικό Lada 2105 VFTS πωλείται με τιμή άμεσης αγοράς (Buy-Now) στα 63.000 ευρώ.
Γιατί όμως ένα παλιό σοβιετικό σεντάν κοστίζει όσο ένα σύγχρονο premium σπορ μοντέλο; Η απάντηση κρύβεται στο αγωνιστικό του παρελθόν και στο ιδιαίτερο καθεστώς κάτω από το οποίο δημιουργήθηκε.
Το μοντέλο του κεντρικού σχεδιασμού ως εναλλακτική της Δύσης
Η ιστορία της VFTS (Vilniusskaja Fabrika Transportnych Sredstv – Εργοστάσιο Οχημάτων του Βίλνιους) στη Λιθουανία αποτελεί μια ξεχωριστή σελίδα στο παγκόσμιο motorsport. Αναδεικνύει το πώς αναπτύχθηκε ο μηχανοκίνητος αθλητισμός σε ένα περιβάλλον χωρίς ιδιωτική πρωτοβουλία, χορηγούς ή εμπορικό κέρδος.
Σε αυτό το πλαίσιο, η κρατική δομή της τότε Σοβιετικής Ένωσης λειτούργησε με έναν πολύ συγκεκριμένο τρόπο, προσφέροντας λύσεις που εξισορροπούσαν την έλλειψη ελεύθερης αγοράς:
Το 1978, το εγχείρημα απέκτησε επίσημη κρατική υπόσταση ως αυτόνομη μονάδα παραγωγής αγωνιστικών οχημάτων. Αυτό εξασφάλισε στους μηχανικούς σταθερές υποδομές, μόνιμη στέγη και τη δυνατότητα να αφοσιωθούν αποκλειστικά στην εξέλιξη, χωρίς το άγχος της αναζήτησης ιδιωτικών κεφαλαίων.
Η κρατική εταιρεία εξαγωγών Avtoexport ανέλαβε τη χρηματοδότηση και την προώθηση του project. Για το κράτος, το motorsport δεν ήταν πηγή άμεσου κέρδους, αλλά ένα ισχυρό εργαλείο για την προβολή και την εξαγωγή των πολιτικών Lada στις δυτικές αγορές.
Επειδή το project είχε την επίσημη «σφραγίδα» του κράτους, η Avtoexport είχε τη δυνατότητα να παρακάμπτει τους αυστηρούς περιορισμούς εισαγωγών και να διαθέτει ξένο συνάλλαγμα. Έτσι, οι μηχανικοί μπόρεσαν να εξοπλίσουν το αυτοκίνητο με κορυφαία δυτικά εξαρτήματα, τα οποία ήταν απροσπέλαστα για τον απλό πολίτη.
Αυτό το συγκεντρωτικό μοντέλο αποδείχθηκε ταυτόχρονα και η αχίλλειος πτέρνα του, με την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης το 1989-1990, η διακοπή της κρατικής χρηματοδότησης και η απώλεια της κεντρικής διαχείρισης πρώτων υλών οδήγησαν στην ακαριαία παύση της αγωνιστικής δραστηριότητας της VFTS.
Μηχανικά, το Lada 2105 VFTS απέχει έτη φωτός από το απλό μοντέλο παραγωγής, αναδεικνύοντας τη βαθιά γνώση της «Σχολής του Βίλνιους» γύρω από την ακαμψία του σασί και τη βελτίωση των κινητήρων.
Ο άνθρωπος πίσω από το project ήταν ο Stasys Brundza
«Αρχιτέκτονας» της VFTS ήταν ο Stasys Brundza (Στάσις Μπρούντζα), ο κορυφαίος Σοβιετικός οδηγός ράλι, ο οποίος το 1976 είχε εντυπωσιάσει τη Δύση τερματίζοντας 6ος γενικής στο Ράλλυ Ακρόπολις με ένα VAZ-2103. Γνωρίζοντας ότι το κεντρικό εργοστάσιο στο Τογκλιάτι ήταν προσανατολισμένο αποκλειστικά στη μαζική παραγωγή, ο Μπρούντζα αξιοποίησε τις κρατικές δομές στη Λιθουανία για να δημιουργήσει μια εξειδικευμένη ομάδα.
Όλα ξεκίνησαν το 1970 σε ένα μικρό πειραματικό τμήμα στο Βίλνιους, όπου οι μηχανικοί μελέτησαν τη φιλοσοφία της Abarth (καθώς το Lada βασιζόταν αρχιτεκτονικά στο Fiat 124) για να δημιουργήσουν τα πρώτα πρωτότυπα. Η δικαίωση ήρθε την 1η Οκτωβρίου του 1982, όταν το Lada 2105 VFTS πήρε την επίσημη έγκριση της FIA για το Group B. Παράχθηκαν περίπου 30 αυθεντικά κομμάτια στο Βίλνιους, τα οποία εξήχθησαν σε χώρες όπως η Φινλανδία, η Γερμανία και η Νορβηγία.
Το 1986, η VFTS έφτασε στο μηχανολογικό της ζενίθ με το Lada 2108 EVA (βασισμένο στο Samara), ένα κεντρομήχανο, πισωκίνητο θηρίο 300 ίππων με turbo κινητήρα και αμάξωμα από fiberglass, το οποίο όμως δεν πρόλαβε να τρέξει στο WRC λόγω της ξαφνικής κατάργησης του Group B.
Τι κάνανε στο λαϊκό σεντάν για να γίνει καθαρόαιμο αγωνιστικό;
Μηχανικά, το Lada 2105 VFTS απέχει έτη φωτός από το απλό μοντέλο παραγωγής, αναδεικνύοντας τη βαθιά γνώση της «Σχολής του Βίλνιους» γύρω από την ακαμψία του σασί και τη βελτίωση των κινητήρων.
Κάτω από το καπό του συγκεκριμένου αυτοκινήτου βρίσκεται ένας ατμοσφαιρικός κινητήρας 1.6 λίτρων, ο οποίος έχει αναβαθμιστεί ριζικά με σφυρήλατα έμβολα Ross και μια ειδική πολλαπλή εισαγωγής Havassy. Η τροφοδοσία γίνεται μέσα από τα διπλά καρμπυρατέρ Weber DCOE 45, μια επιλογή που ανεβάζει την ισχύ στους 130 ίππους, παρουσιάζοντας μεγάλη διαφορά σε σχέση με τους μόλις 75 ίππους της εργοστασιακής έκδοσης.
Καθώς οι μηχανικοί της VFTS δεν είχαν πρόσβαση σε συστήματα τετρακίνησης, εστίασαν στην απόλυτη αποτελεσματικότητα της πίσω κίνησης, ενισχύοντας βαριά το κέλυφος του πίσω άξονα. Η δύναμη μεταφέρεται στον δρόμο μέσω ενός χειροκίνητου κιβωτίου ταχυτήτων 5 σχέσεων τύπου "dog-box", το οποίο διαθέτει ίσια γρανάζια και κοντή αγωνιστική κλιμάκωση, ενώ συνδυάζεται υποχρεωτικά με ένα μπλοκέ διαφορικό τύπου Torsen.
Παράλληλα, έγινε εκτεταμένη προσπάθεια για τη μείωση του βάρους, το οποίο περιορίζεται στα 920 κιλά. Για να επιτευχθεί αυτό το νούμερο, όλα τα εργοστασιακά κρύσταλλα αντικαταστάθηκαν από ελαφριά παράθυρα πλεξιγκλάς.
Η καμπίνα είναι πλήρως απογυμνωμένη από κάθε στοιχείο άνεσης. Στη θέση των επενδύσεων υπάρχει ένα πιστοποιημένο roll cage, δύο αγωνιστικά μπάκετ καθίσματα με ζώνες ασφαλείας πολλών σημείων και ένας απέριττος πίνακας οργάνων με πρόσθετους μετρητές και διακόπτες αεροπορικού τύπου.
Εξωτερικά, η «πολεμική» εμφάνιση του Group B είναι διάχυτη, χάρη στα χαρακτηριστικά φαρδιά φτερά, το έντονο εμπρός σπόιλερ, την αεροτομή "ducktail" στο πίσω μέρος, τους μεγάλους βοηθητικούς προβολείς και τις λευκές πεντάκτινες ζάντες αλουμινίου.
Το μοντέλο της αγγελίας ξεκίνησε τη ζωή του το 1981 ως πολιτικό όχημα
Το μοντέλο της αγγελίας ξεκίνησε τη ζωή του το 1981 ως πολιτικό όχημα. Το 1985 μετατράπηκε σε αγωνιστικό προδιαγραφών VFTS από την αυστριακή εισαγωγική εταιρεία ÖAF, υπό την καθοδήγηση του Rudi Stohl.Συμμετείχε αδιάκοπα στο Αυστριακό Πρωτάθλημα Ράλι από το 1985 έως το 1989 με τους οδηγούς Rudi Strobl, Rainer Walenczko και Engelbert Helm, πριν κλειστεί σε ένα γκαράζ για τρεις δεκαετίες.
Το 2018, ο σημερινός ιδιοκτήτης το ανακάλυψε και προχώρησε σε μια εξονυχιστική ανακατασκευή με τη βοήθεια ειδικών του motorsport. Η αποκατάσταση ήταν τόσο πιστή που το 2020 το αυτοκίνητο έλαβε επίσημο Ιστορικό Τεχνικό Διαβατήριο (HTP) από τη FIA, καλύπτοντας πλήρως τους κανονισμούς του homologation B222. Πλέον, είναι απόλυτα έτοιμο και πιστοποιημένο να επιστρέψει άμεσα στις ειδικές διαδρομές ιστορικών αγώνων.
α 63.000 ευρώ είναι αντικειμενικά πολλά χρήματα για ένα όχημα που ξεκίνησε τη ζωή του ως ένα λαϊκό, μαζικό μέσο μεταφοράς της Ανατολικής Ευρώπης. Ωστόσο, η αγορά των κλασικών αγωνιστικών κινείται με τους δικούς της όρους, όπου η σπανιότητα, η γνησιότητα και το καθαρό ιστορικό καθορίζουν την αξία.
Το συγκεκριμένο Lada 2105 VFTS αποτελεί ένα ζωντανό μνημείο μιας ιδιαίτερης περιόδου, αποδεικνύοντας ότι η μηχανολογική ευρηματικότητα μπορεί να μεγαλουργήσει μέσα σε ένα κλειστό οικονομικό σύστημα.
