Αισθητήρας λάμδα: Τι κάνει & γιατί χωρίς αυτόν χαλάει το μοτέρ;
Βοηθά τον κινητήρα να πετύχει τη σωστή αναλογία μείγματος αέρα - καυσίμου.
Σε κάθε γραμμάριο καυσίμου αντιστοιχούν 14,7 γραμμάρια αέρα.
Δύο οι αισθητήρες λάμδα που υπάρχουν: πριν & μετά τον καταλύτη.
Αν χαλάσουν, τότε η κατανάλωση εκτοξεύεται και ο κινητήρας υπολειτουργεί.
auto.accessories Team
Αυτός είναι ο «lambda probe» σένσορας
Σε ένα αυτοκίνητο υπάρχουν αρκετοί σένσορες οι οποίοι δίνουν πληροφορίες στην ηλεκτρονική μονάδα ελέγχου (ECU). Στην περίπτωση του αισθητήρα λάμδα, έχουμε ένα σένσορα που μπορεί να τον έχετε διαβάσει στο βιβλιαράκι του αυτοκινήτου ως «lambda probe». Χάρη σε αυτόν λοιπόν εξασφαλίζονται χαμηλές εκπομπές ρύπων από τον κινητήρα του αυτοκινήτου, ενώ δίχως αυτόν, η λειτουργία του κινητήρα θα ήταν προβληματική, η κατανάλωση θα εκτοξευόταν και το αμάξι ουσιαστικά δε θα μπορούσε να δουλέψει. Τι κάνει με μία φράση ο αισθητήρας λάμδα συνεπώς; «Ενημερώνει την ECU με βάση την περιεκτικότητα οξυγόνου στα καυσαέρια και ο εγκέφαλος με τη σειρά του αλλάζει την αναλογία του μείγματος αέρα - καυσίμου». Πάμε να δούμε όμως την περίπλοκη διαδικασία... καθαρισμού του κινητήρα.
Ποια η ιδανική αναλογία αέρα - καυσίμου;
Κάθε κινητήρας, ως γνωστόν, λειτουργεί καταναλώνοντας το καύσιμο που παίρνει από το σύστημα τροφοδοσίας και το οποίο δημιουργείται από την τέλεια καύση βενζίνης - αέρα. Για προκύψει ωστόσο αυτή η τέλεια καύση απαιτείται να είναι ιδανικό το μείγμα αέρα - καυσίμου, με στοιχειομετρική αναλογία αέρα/βενζίνης 14,7:1. Αυτό σημαίνει ότι σε κάθε γραμμάριο καυσίμου αναλογούν 14,7 γραμμάρια αέρα. Στην πράξη όμως δεν είναι εφικτός αυτός ο αριθμός, καθώς υπάρχει είτε ένα μείγμα πλούσιο όταν η ποσότητα καμένης βενζίνης είναι μεγαλύτερη από τον συγκεκριμένο λόγο είτε φτωχό όταν είναι μικρότερη.
Εδώ έρχεται ο αισθητήρας λάμδα που αναλαμβάνει το σωστό καθορισμό της αναλογίας του καυσίμου μείγματος. Αυτός καταλαβαίνει ότι το φτωχό μείγμα έχει μικρή διαφορά σε περιεκτικότητα οξυγόνου από τον αέρα και το αντίστροφο, με αποτέλεσμα να παράγει μία τάση που πληροφορεί την ECU. Έτσι, ο «εγκέφαλος» παίρνει και αξιολογεί τα δεδομένα, ακολούθως ρυθμίζει την ποσότητα του καυσίμου που θα ψεκαστεί και καταλήγοντας επιτυγχάνεται η σωστή αναλογία.
Γιατί υπάρχουν δύο αισθητήρες λάμδα;
Για την παραπάνω διαδικασία, στα σύγχρονα αυτοκίνητα υπάρχουν τοποθετημένοι δύο αισθητήρες λάμδα, ένας πριν και ένας μετά τον καταλύτη. Αναλυτικότερα, ο αισθητήρας λάμδα που βρίσκεται πριν από τον καταλυτικό μετατροπέα λειτουργεί ως αισθητήρας «ελέγχου» και βοηθά την ECU του κινητήρα να ελέγχει την αναλογία αέρα - καυσίμου. Κοινώς, έχει ρόλο εποπτικό και τσεκάρει τις τιμές των καυσαερίων. Αντίστοιχα, ο δεύτερος αισθητήρας λάμδα μετά τον καταλύτη ελέγχει αν ο καταλυτικός μετατροπέας λειτουργεί αποτελεσματικά, καταγράφοντας την ποσότητα οξυγόνου στα καυσαέρια που περνούν από τον καταλύτη.
Πρέπει να τον αλλάξω αν χαλάσει;
Τα αποτελέσματα των μετρήσεων του αισθητήρα λάμδα είναι αυτά που καθορίζουν την ποσότητα της βενζίνης που θα πρέπει να ψεκαστεί στον κινητήρα. Αν υπάρξει πρόβλημα, η ECU δεν μπορεί να ρυθμίσει την αναλογία αέρα - καυσίμου διότι λαμβάνει λάθος δεδομένα, για αυτό και προκαλείται μεγάλη αύξηση της κατανάλωσης και των εκπομπών ρύπων. Επίσης, ο κινητήρας δυσλειτουργεί (αδύναμη επιτάχυνση, διακοπές και επιβραδύνσεις), ενώ μπορεί να χαλάσει και ο καταλύτης, άρα να δημιουργηθούν ακόμη περισσότερα επιβλαβή καυσαέρια.
Πότε καταλαβαίνω ότι χρειάζεται αντικατάσταση;
Δεν υπάρχει συγκεκριμένο χρονικό ή χιλιομετρικό όριο για την αντικατάσταση του αισθητήρα λάμδα. Αντιθέτως, αν δούμε συγκεκριμένα «συμπτώματα», πρέπει να προβληματιστούμε. Εφόσον διαπιστώσετε αρρυθμίες ή «διακοπές» στη λειτουργία του κινητήρα, ίσως ευθύνεται ο αισθητήρας λάμδα. Φυσικά, αν παρατηρήσετε αδικαιολόγητη αύξηση, χρειάζεται αντικατάσταση. Από εκεί και πέρα, η κακής ποιότητας βενζίνη και η υπερβολική κατανάλωση λιπαντικού από τον κινητήρα είναι παράγοντες που μπορεί να μειώσουν σημαντικά τη διάρκεια ζωής του αισθητήρα λάμδα.
Μεγαλύτερη ανθεκτικότητα στα σφάλματα εντούτοις έχουν οι αισθητήρες λάμδα στους κινητήρες diesel. Εμφανίστηκαν στις αρχές της δεκαετίας του 2000 για να βοηθήσουν στη συμμόρφωση με τις αντίστοιχες νόμιμες τιμές εκπομπών, ενώ το θετικό με τους πετρελαιοκινητήρες είναι πως οι επιβλαβείς καύσεις μπορούν να εντοπιστούν και να εξαλειφθούν όταν το όχημα ακινητοποιείται.
Τέλος, ο αισθητήρας λάμδα ελέγχει τους καταλυτικούς μετατροπείς αποθήκευσης NOX, ενώ παρέχει και πληροφορίες για τον έλεγχο του καταλυτικού μετατροπέα, ο οποίος πρέπει να ανανεώνεται ανά διαστήματα για να διατηρηθεί η χωρητικότητά του.
